ربيع بن أحمد الأخويني البخاري
649
هداية المتعلمين في الطب ( فارسى )
و بشتاب نبوذ و بول رنكين نكردذ و نبض متواتر نكردذ و « 1 » تن « 1 » سوزان سخت نبوذ و دم زذن دشوار نبوذ و زفان درشت نكردذ و تشنكى صعب نهبوذ و به آخر تب اندكى خوى آيذ ، وز « 2 » سبب بادى آيذ لا محاله و آنكس را آيذ « 3 » كه بآفتاب نشسته بوذ وز « 2 » انجا تب آمذه بوذ ، سر او كرم بوذ و ركهاء سرش بجهذ نيك و جشمهاش سرخ بوذ ، و اين از قبل آن بوذ كه ورا روح نفسانى كرم كشته بوذ و لكن « 4 » نكاه بايذ داشتن تا اين تب او بكدرذ آنكاه بر سر او ريزى اين طبيخ ، [ نسخت او ] « 5 » : بابونه و بنفشه و نيلوبر و كشك جو و بوست كوكنار ، اينهمه را بجوشاند و آب او صافى كند و بر سر وى « 6 » ريزد كرم ، و باز روغن كل « 7 » و « 7 » روغن بنفش يا روغن نيلوبر بر سر « 8 » او نهد « 8 » و جهد كند تا بخانهء خنك خسبد و غذاهاء خنك خورذ « 9 » جن ناربا و غوربا و سباناخ « 9 » ترش كرده بزرك و اب با سكنكبين خورذ و با جلّاب يا جلاب خام خورذ ، وز « 2 » عادت « 10 » خويش دور باشد جنانك بوقت صحت بوذه بوذ و سيكى نخورذ و بكرمابه اندر روذ و آب « 11 » كرم بر خويشتن ريزذ . باز اكرين « 12 » تب از باشيدن « 13 » آيذ بهواء سرد « 13 » يا اندر آمذن باب سرد يا اندر آمدن بآبهاى قابض جن آب زاك ، اين كس را جن نوبت تب بكدرذ بآبزن اندر بايذ نشستن ( f . 517 ) كه اندر آن ابزن اين داروها جوشانيده بوذ « 14 » : بابونه و اكليل الملك و شبت و قيصوم ، و باز جن از ابزن بيرون آيذ روغن شبت يا روغن خيرى بخويشتن اندر مالذ ، و باز نكاه دارذ تا خويشتن را بشويذ
--> ( 1 - 1 ) - ف : تب ( 2 ) - ف : و از ( 3 ) - ف : « آيد » ندارد ( 4 ) - ف : لكن ( 5 ) - از « م » افزوده شد . در اصل خوانده نمىشود ( 6 ) - ف : او ( 7 - 7 ) - ف : يا ( 8 - 8 ) - ف : بنهذ ( 9 - 9 ) - ف : چون غوربا و ناربا و اسپاناخ ( 10 ) - ب ه : وز عادت صحى دور ، حاشيه ( 11 ) - ب ه : نيم ( 12 ) - ف : اكر اين ( 13 - 13 ) - ف : بهواى سرد بوذه بوذ ( 14 ) - ف : « بود » ندارد